Blog

Ik stop met social-0
7 September 2017

Ik stop met social

Ik stop met social. Ja, je leest het goed: Bart ‘It’s My Like’ Delwig stopt met social. De selfieslet, de allesdeler, the boy in the (filter) bubble. Het is eindelijk tijd om die gevreesde stap terug te nemen. Het idee sluimerde al enige tijd in een krocht van mijn brein, en werd met man en macht gedwongen daar te blijven. Maar het verzet was zinloos. De waarheid kickte in, en ik logde uit.

Een onbewuste gewoonte

Laat ik, nu de clickbait zijn werk heeft gedaan, eerst even de titel van dit blog verduidelijken. Ik stop niet voorgoed met social media, ik neem slechts een maandje afstand. Een Instagramadan, als het ware. Het Facebookje dicht, LinkedIn uit. En dan voornamelijk de mobiele apps. Die zijn sinds een ruime week van mijn telefoon af. Dat voelt trouwens erg onwennig. Zelfs op het toilet heb ik nog steeds eerder mijn telefoon in mijn hand dan wat anders. Het checken van mijn social channels blijkt net zo’n onbewuste handeling als ademen te zijn geworden.

En dat is confronterend. Want hoewel ik eerder hoorde van mensen die ontsnapten aan de social wereld, was dat nooit iets voor mij. Ik zat niet gevangen, ik was niet verslaafd, ik vond het gewoon erg leuk! Ik heb het juiste koppie voor de juiste copy. En zonder social media was ik nooit gekomen waar ik nu ben. Facebook, Instagram, Twitter… mijn muzen, mijn inspiratiebronnen, de katalysators van mijn creativiteit. Hoe zouden ze ooit schadelijk kunnen zijn? En toch kwam het besef: social media is slecht voor mijn productiviteit, en erger nog, voor mijn creativiteit. Ben ik beland in een existentiële crisis, of is dit juist een gezonde gewaarwording?

Overdrijven als vak

Eventjes was ik bang voor het eerste. Wat moet ik nu? Is dit het einde van mijn carrière? Gelukkig is overdrijven ook een vak. Nee, ik ben niet klaar met social media en zal dat nooit zijn. Daarvoor zit de liefde te diep. De mogelijkheden en voordelen van social zijn talrijk. Het is nog steeds een enorme bron voor inspiratie en kennis, ’s werelds grootste tentoonstelling van creativiteit. En door de directe feedback van je publiek, of soms het harde gebrek daaraan, kun je jezelf continu blijven ontwikkelen. Nee, het glas is nog steeds meer dan halfvol. Ik laat mezelf nu gewoon even naar boven drijven, met mijn gezicht naar de leegte. Om op adem te komen. Om te reflecteren en te evalueren.

Inspireren en masturberen

Want te veel van het goede is nog altijd verkeerd. Laten we social media-gebruik even vergelijken met die andere eindeloze bron van entertainment: porno. Masturberen is goed voor je zelfontwikkeling, en een filmpje op zijn tijd zorgt voor inspiratie en wat creativiteit tussen de lakens. Het kan ook problemen opleveren. Tijdens het kijken naar porno worden onze hersenen overspoeld met het gelukshormoon dopamine. Als we de hersenen te veel stimuleren maken we ze gevoellozer. Maar omdat we verslaafd zijn aan de beloning van dopamine zoeken we meer, vaker en steeds extremere stimulansen op die ons daarin kunnen voorzien. Met onder andere erectiestoornissen als gevolg. En hoewel er wetenschappers zijn die beweren dat hier geen harde bewijzen voor zijn, geloof ik zeker dat een overdaad aan stimulansen de hersenen laten verslappen. Ik wil geen creativiteitsstoornis. Dat zou pas echt ruk zijn.

Heeft een pornoverslaving hetzelfde effect op de hersenen als een social media-verslaving? Ik ben geen neurowetenschapper, maar ik zie wel overeenkomsten. Onze hersenen worden lui, en we vertrouwen niet meer op onze eigen fantasie. We hebben minder aandacht voor het hier en nu, omdat we onszelf continu overprikkelen. In zijn Tedx Talk ‘Quit Social Media’ vertelt Dr. Cal Newport: “you spend large portions of your day in a state of fragmented attention… just check and just quickly look at Instagram can permanently reduce your capacity for concentration.”

Vechten om aandacht

En dat is enorm herkenbaar. Het continue gevecht om mijn aandacht. De eindeloze stroom aan informatie. Er is continu iets te zien en te beleven, dus je hersenen hoeven niet te werken. In zijn boek ‘Zo werkt aandacht’ zegt wetenschapper Stefan van der Stigchel dat je brein in twee standen actief kan zijn. In de geconcentreerde stand focus je je op de taak waar je mee bezig bent, zoals ik nu doe met het schrijven van dit blog. In de luie stand ben je bijvoorbeeld aan het dagdromen. Dagdromen leidt tot creativiteit, omdat je brein tot rust komt, en nieuwe verbanden legt.

Tijdens onze zoektocht naar vermaak op social media worden beide standen echter niet gebruikt. “Je kunt je niet concentreren omdat de continue stroom van binnenkomende informatie je bezighoudt. Dagdromen zit er ook niet in. Door al die informatie verveel je je niet en leg je geen nieuwe associaties,” zegt Van der Stigchel. Inderdaad, vervelen is zelfs vervelend geworden. En dat is jammer, want vervelen en dagdromen is niets meer of minder dan quality time met je brein.

Een ongemakkelijke stilte

Vroeger waren mijn brein en ik de beste vrienden. Dat moest ook wel, want echte vrienden had ik weinig. Maar wat een avonturen beleefden we samen. En nu?
Ik sta op het perron. De trein heeft 10 minuten vertraging. Een ongemakkelijke stilte valt. Een stilte tussen mijn brein en ik. Wat moeten we nu? Roken doen we niet meer. Social media is van de radar. We hebben het gevoel dat we iets moeten doen, maar we zijn vergeten dat nietsdoen ook iets doen is. Het voelt alsof we een jarenlang huwelijk hebben gehad en de kinderen (genaamd Facebook en Instagram) eindelijk het huis uit zijn. Of een maandje op vakantie. Eindelijk weer eens met zijn tweetjes, net als vroeger. Maar hoe ging dat ook al weer, zonder al die afleiding om ons heen? We kijken elkaar aan. Tijd om elkaar opnieuw te ontdekken, en weer even samen alleen te zijn.

En dus is mijn social sabbatical officieel. Is een maand zonder social media niet iets te drastisch? Waarschijnlijk, maar overdrijven is ook nog steeds een vak. Ik ben benieuwd hoe het gaat. Over anderhalve maand horen jullie hoe het mij af is gegaan. Misschien vertoon ik over een week al afkickverschijnselen en installeer ik alles weer op mijn telefoon. Maar hopelijk gebruik ik alle extra vrije tijd de komende maand om te evalueren, nieuwe inzichten op te doen en mezelf te verbeteren. Hopelijk word ik creatiever, word ik nog contenter met de content die ik maak. Hopelijk leer ik mezelf weer te vervelen in de trein, en ga ik weer dagdromen in de supermarkt.

Dan zou ik mezelf echt een dikke like geven.

Bart Delwig
digital content producer
0